Europees Comité voor gegevensbescherming

Europees Comité voor gegevensbescherming – Dertigste plenaire vergadering: Antwoord van het EDPB aan ngo’s over Hongaarse decreten en verklaring aangaande artikel 23 van de algemene verordening gegevensbescherming (AVG)

Wednesday, 3 June, 2020
EDPB

Brussel, 3 juni – Tijdens zijn dertigste plenaire vergadering heeft het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) een verklaring aangenomen over rechten van betrokkenen in verband met de in bepaalde lidstaten afgekondigde noodtoestand. Het Comité nam ook een brief aan in antwoord op een brief van de Civil Liberties Union for Europe, Access Now en de Hongaarse Unie voor burgerlijke vrijheden (HCLU) over Decreet 179/2020 van de Hongaarse overheid van 4 mei.

Het EDPB herinnert eraan dat de bescherming van persoonsgegevens ook in deze uitzonderlijke tijden bij de vaststelling van alle noodmaatregelen moet worden gehandhaafd teneinde bij te dragen aan de eerbiediging van de overkoepelende waarden van de democratie, de rechtsstaat en grondrechten, die het fundament van de Unie vormen.

Zowel in de verklaring als in de brief herhaalt het EDPB dat de AVG van toepassing blijft en dat het ook met inachtneming van de AVG mogelijk is doeltreffend op de pandemie te reageren en tegelijkertijd de grondrechten en fundamentele vrijheden te beschermen. De gegevensverwerkingen die noodzakelijk zijn voor de bestrijding van de COVID-19-pandemie zijn reeds mogelijk in het kader van de wetgeving inzake gegevensbescherming.

In de verklaring wordt herinnerd aan de belangrijkste beginselen die van toepassing zijn op beperkingen van rechten van betrokkenen in verband met de noodtoestand in bepaalde lidstaten:

  • beperkingen die dusdanig algemeen, omvangrijk of inbreukmakend zijn dat een grondrecht daardoor van zijn wezenlijke inhoud wordt ontdaan, zijn niet gerechtvaardigd;
  • volgens artikel 23 van de AVG is het nationale wetgevers toegestaan de reikwijdte van de verplichtingen van de verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers en de rechten van betrokkenen te beperken door middel van wettelijke bepalingen op voorwaarde dat die beperking de wezenlijke inhoud van de grondrechten en fundamentele vrijheden onverlet laat en in een democratische samenleving een noodzakelijke en evenredige maatregel is ter waarborging van belangrijke doelstellingen van algemeen belang van de Unie of van een lidstaat, zoals met name de volksgezondheid;
  • de rechten van betrokkenen vormen de kern van het grondrecht op gegevensbescherming en het uitgangspunt van de uitlegging en lezing van artikel 23 van de AVG moet zijn dat deze rechten als algemene regel toepassing moeten vinden. Aangezien beperkingen uitzondering op de algemene regel zijn, mogen zij uitsluitend in bepaalde welomschreven omstandigheden worden toegepast;
  • de beperkingen moeten wettelijk worden vastgesteld en de wet tot vaststelling van de beperkingen moet voldoende duidelijk zijn, zodat burgers kunnen begrijpen onder welke voorwaarden verwerkingsverantwoordelijken bevoegd zijn beperkingen toe te passen. Bovendien moeten beperkingen voorspelbaar zijn voor personen waarop ze betrekking hebben. Beperkingen die worden opgelegd voor onbepaalde duur, die met terugwerkende kracht gelden of onderworpen zijn aan niet nader omschreven voorwaarden, voldoen niet aan het vereiste van voorspelbaarheid;
  • het bestaan van een pandemie of enige andere noodsituatie vormt op zichzelf onvoldoende reden voor welke beperking van de rechten van betrokkenen dan ook; elke beperking moet daarentegen duidelijk bijdragen aan de verwezenlijking van een belangrijke doelstelling van algemeen belang van de EU of van een lidstaat;
  • de in verband met een pandemie uitgeroepen noodtoestand is een juridische voorwaarde die de beperking van rechten van de betrokkene kan rechtvaardigen, mits deze beperkingen alleen gelden voor zover dit strikt noodzakelijk en evenredig is voor het waarborgen van de volksgezondheid. Beperkingen moeten dus strikt in reikwijdte en tijdsduur worden beperkt, aangezien de rechten van betrokkenen wel kunnen worden beperkt, maar hun niet kunnen worden ontzegd. De in artikel 23, lid 2, van de AVG opgenomen waarborgen moeten volledig van toepassing zijn;
  • beperkingen die in het kader van een noodtoestand worden vastgesteld en de toepassing van de rechten van betrokkenen en de verplichtingen voor verwerkingsverantwoordelijken en gegevensverwerkers opschorten of uitstellen zonder duidelijke beperking van tijdsduur, komen feitelijk neer op een volledige schorsing van deze rechten en zijn niet verenigbaar met de wezenlijke inhoud van de grondrechten en de fundamentele vrijheden.

Voorts heeft het EDPB aangekondigd dat het de komende maanden richtsnoeren zal uitvaardigen voor de uitvoering van artikel 23 van de AVG.

Informatie voor redacteurs:

Alle documenten die tijdens de zitting van het Europees Comité voor gegevensbescherming worden goedgekeurd, worden onderworpen aan de nodige juridische, taalkundige en formatteringscontroles en zullen op de website van het Comité beschikbaar worden gesteld zodra deze controles zijn afgerond.